Uçmayı başaran ilk araçlar uçaklar değil. Bugün bunu hepimiz
biliyoruz. Bir cismin havaya yükselebilmesi için havadan daha hafif olması
gerektiği ve sıcak havanın da soğuk havadan daha hafif olduğu düşüncesinden yola
çıkarak balonu bulanlar, Fransız Etienne ve Joseph Montogolfier Kardeşler oldu.
Montgolfier Kardeşler, ipek bir balonu sıcak havayla doldurdular, sonra bunu
serbest bıraktıklarında balonun yükseldiğini gördüler. Bununla ilgili birçok
deneyler yaptılar. 5 Haziran 1783′te de ilk sıcak hava balonunu uçurmayı
başardılar. Bu balon, insanın uçurduğu ilk araçtı ve 2,5 km yol
almıştı.
Balonların yönlendirilmesi kolay değil. Bu nedenle havacılık
tarihinde yerlerini zaman içinde uçaklara bıraktılar. Bugün de balonla uçmanın
güçlüklerinden biri, balona yön vermek. Ayrıca, bir sıcak hava balonu rüzgârın
hızına bağlı olarak uçar. Bununla birlikte uçmanın en basit yöntemlerinden
biridir.
Sıcak hava balonlarının çalışması çok basit bir ilkeye
dayanıyor: Sıcak hava ısınınca yükselir. Günümüzde ki balonlar bu basit ilkeye
göre tasarlanıyor. Balon ana gövdesini oluşturan ve yanmaz kumaşlardan yapılan
kısmın içi sıcak havayla dolduruluyor. Balonun ana gövdesinin altında,
yolcuların ve havayı ısıtmaya yarayan yakıtın yer aldığı bir sepet bulunuyor.
Gövdenin tepesinde yer alan ve paraşüt valfı olarak adlandırılan bir delikle,
balonun içindeki hava kontrol edilebiliyor. Yolcu sepetinin üzerinde bulunan
havayı ısıtan mekanizmanın ateşleyici bölümü ve deliği açıp kapatmaya yarayan
ipler yardımıyla, balonun alçalıp yükselmesi sağlanıyor. Balonun yükselmesi
istendiğinde, ateşleyiciyi çalıştıran ip çekiliyor ve ateş balonun gövdesindeki
havayı ısıtarak yükselmesine neden oluyor.
Eğer balonun alçalması istenirse,
tepedeki deliği kontrol eden ip yardımıyla delik açılıyor ve sıcak havanın
balonun tepesinden uçup gitmesine izin veriliyor. Gövdesindeki hava soğuyunca
balon yeniden alçalmaya başlıyor. Balon yalnızca aşağı ve yukarı doğru hareket
edebiliyorsa bir balon nasıl ilerliyor diye sorabilirsiniz. Bu sorunun yanıtı
rüzgârda gizli.
Balona yön veren şey, rüzgâr. Atmosferin farklı yüksekliklerinde
rüzgârlar farklı yönlere eserler. Balonu yönlendiren kişi alçalarak ya da
yükselerek gitmek istediği yöne doğru esen bir rüzgâr yakalamaya çalışır. Çok
usta balon pilotları bile sıcak hava balonlarını tam anlamıyla kontrol edemez.
Kimi zaman rüzgârlar istenmeyen yönden esebilir.
Bu nedenle genelde ekipten
birinin balonu yerden bir otomobille izlemesi ve nereye indiğini kontrol etmesi
daha güvenli olur. Bunun yanında uçuştan önce hava durumunun kontrol edilerek ve
rüzgârların yönlerinin saptanması ve esiş hızlarının ölçülmesi de
gerekir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder